Yilmaz Güney: سەید خان – یەڵماز گونەی ، ١٩٦٨ \ ژووری ٦٦٦

Seyyit Han (Yilmaz Güney, 1968)

سەیت خان: له‌ نێوان ئه‌فسانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات و سینه‌مای ڕۆژئاوادا

نووسینی کارزان کاردۆزی

کیژی و سەیت خان

له‌ماوه‌ی ژیانی دا ، گۆنای له‌ چه‌ندان فیلمی جیاوازدا وه‌کو ئه‌کته‌ر و ده‌رهێنه‌ر ده‌وری بینیوه‌ ، گۆنای تۆانیویه‌تی له‌ باره‌ی بابه‌تی جیاواز و جانره‌ی جۆرا و جۆردا ئیش بکات.سەیت خان یه‌کێکه‌ له‌ فیلمه‌ یه‌که‌مینیه‌کانی گۆنای ، فیلمێکه‌ که‌ به‌شێکی وه‌کوو چیرۆکێکی فۆلکلۆری و به‌شێکی فیلمی جانره‌ی وێسترن وه‌ ، به‌شێکی فیلمێکی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه یه‌‌ که‌ کاره‌کته ری سه‌ره‌کی وه‌کو پاڵه‌وه‌نێکێکی ئه‌فسانه‌ی و  وه‌‌ به‌شێوه‌یه‌کی هۆنراوانه‌ و وێنه‌گرانه‌ چیرۆکێکی تراجیدیانه‌ی خۆشه‌ویشتی ده‌گێرێته‌وه‌. سەیت خان تایتلی فیلمه‌که‌و کاره‌کته‌ری سه‌ره‌کی فیلمه‌که‌یه‌ که‌ دوای حه‌وت ساڵ له‌ گه ڕان به‌ دوای دوژمنه‌کانی دا ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ گۆنده‌که‌ی بۆ ئه‌وه‌ی ده‌زگیرانه‌که‌ی کیژی بێنێت ، به‌ڵام له‌هه‌مان ڕۆژدا که‌ سەیت خان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ ، هه‌مان  ڕۆژه‌ که‌ ئاهه‌نگی گواستنه‌وه‌ی کیژی بۆ ئاغای گونده‌که‌ یه‌‌. حه‌وت ساڵ له‌وه‌و پێش، کیژی له‌ لایه‌ن براکه‌یه‌وه‌ دراوه‌ته‌ سەیت خان به‌و مه‌رجه‌ی که‌ هه‌موو دوژمنه‌کانی بکوژێت ئه‌وکاته‌ ئه‌و ده‌توانێت کیژی بگوازێته‌وه‌ ، له‌به‌ر ئه‌مه‌ سەیت خان گوند به‌جێده‌هێڵێت و به‌د‌وای دوژمنه‌کانی دا ده‌گه‌ڕێت. بۆ چه‌ندان ساڵ کیژی چاوه‌ڕوانی  سەیت خان ده‌کات، به‌ڵام هه‌واڵ بڵاو ده‌بێته‌وه‌ که ‌ سەیت خان کوژراوه‌ له‌ سه‌رده‌ستی دوژمنه‌کانی

به‌شێکی فیلمێکی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه یه‌‌ که‌ کاره‌کته ری سه‌ره‌کی وه‌کو پاڵه‌وه‌نێکێکی ئه‌فسانه‌ی و  وه‌‌ به‌شێوه‌یه‌کی هۆنراوانه‌ و وێنه‌گرانه‌ چیرۆکێکی تراجیدیانه‌ی خۆشه‌ویشتی ده‌گێرێته‌و

دوای فشارێکی زۆر له‌ لایه‌ن براکه‌یه‌وه‌ کیژی ڕازی ده‌کرێت که‌ شووبکات به‌ ئاغای گونده‌که‌، لێره‌دا فیلمه‌که‌ ده‌سپێده‌کات ، له‌وڕۆژه‌دا که ‌ سەیت خان ده‌گه‌رێته‌وه‌ گونده‌که‌ و ئاهه‌نگی گواستنه‌وه‌ی کیژی  یه‌ بۆ ئاغای گونده‌که‌.  فیلمه‌که‌ به‌ره‌ و تراجیدی ده‌روات کاتێک که‌ ئاغا به‌ فێڵ وا له‌ سەیت خان ده‌کات که‌ به‌ده‌ستی خۆی و به‌نه‌زانی کیژی بکوژێت، دوای ئه‌وه‌ی که‌ کیژی ناڕا‌زای ده‌رده‌بڕێت له‌ شوکردنی، ئاغا چاڵێک هه‌ڵده‌که‌نێت و به‌زیندوی کیژی تێدا ده‌نێژێت و ته‌نها سه‌ری به‌ده‌ره‌وه‌ ده‌بێت که‌ له‌ژێر سه‌تڵێکدا ده‌یشارێته‌وه‌‌. ئاغا به‌ڵێن ده‌دات به ‌ سەیت خان گه‌ر ئه‌وبتوانێت له‌ دووره‌وه‌ به‌ فیشه‌ک ئه‌و سه‌تڵه‌ بپێکێت ئه‌وا کیژی ده‌بێت به‌ خێزانی ، سەیت خان  نازانێت که سه‌ری کیژی له‌ ژێر سه‌تڵه‌که‌دایه‌ و به‌نه‌زانییه‌وه‌ کیژی ده‌کوژێت. كاتێک که‌ به‌هه‌ڵه‌که‌ی ده‌زانێت، سەیت خان  ده‌ست ده‌کات به‌ تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ له‌ ئاغا و پیاوه‌کانی له‌ کۆتایی فیلمه‌که‌دا ، توندوتیژی کۆتای فیلمه‌که‌ به‌شێوه‌یه‌کی بلیمه‌تانه‌ ده‌رهێنراوه‌ که‌ یه‌کسانه‌ به‌ ئه‌کشنی فیلمه‌کانی  ئەکیر کوراساوا و سیرجیۆ لیۆنی

وێنه ی ژینگه‌ هه‌ستی ده‌روونی ئه‌کته‌ره‌کان پیشانده‌دات

وه‌کوو فیلی‌ وێسترن، فیلمی سەیت خان   باس له‌ مرۆڤێک ده‌کات که‌ له‌ ژیان گه‌وره‌تره‌، مرۆڤێک که‌ یاسه‌یه‌کی تایبه‌تی خۆی هه‌یه‌ بۆ ژیان دوور له‌ یاسای نوێی کۆمه‌ڵگه‌، ئه‌و مرۆڤێکه‌ که‌ به‌ بڕوا ده‌ژی، بڕوایه‌ک که‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ چه‌ندان ساڵ له‌وه‌ و پێش، دابوونه‌ریتێکی کۆمه‌ڵی یان تاکی که‌ وه‌کوو شه‌ره‌فێک ده‌یپارێزێت و وه‌به‌هیچ شێوه‌یه‌ک سه‌رپێچی ئه‌و نه‌ریته‌ ناکات، نه‌ریتێکه‌ که‌ ئه‌وتاکه‌ ئاماده‌یه‌ بۆی بمرێت. له‌ زۆربه‌ی فیلمی وێسترن دا ئه‌و که‌سه‌ی که‌ دێته‌ گوندێک وه‌یان ناوچه‌یه‌ک له‌ سه‌ره‌تای فلیمه‌که‌ دا وه‌کوو که‌سێکی نامۆیه‌ به‌وشوێنه‌ به‌ڵام  له‌کۆتای فیلمه‌که‌دا  گۆرانکاریه‌ک له‌وشوێنه‌دا درووست ده‌کات. زۆر جار ئه‌و که‌سه‌ داهاتوویه‌کی خه‌مگینی هه‌یه‌ و بۆ تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ هاتووه‌ وه‌ یان خۆشه‌ویستێکی کۆنی له‌وێدا ده‌ژی و ده‌یه‌وێت ڕزگاری بکات. وه‌کوو سامۆرای  سامۆرای یابانی به‌ نه‌ریتێت ده‌ژی که‌ له‌ هه‌موو کاتێکدا ده‌یپارێزێت. سەیت خان   ئاماده‌یه‌ که‌ چه‌ندان له‌ دوژمنه‌کانی بکوژێت بۆ ئه‌وه‌ی شه‌ره‌فی بپارێزێت به‌ڵام ناتوانێت چۆله‌که‌یه‌ک به‌ بێ هۆیه‌ک بکوژێت، چونکه‌ ئه‌وه‌ لادانێک ده‌بێت له‌ نه‌ریتی ئه‌و. مرۆڤێکه‌ که‌ زۆر که‌م ده‌دوێت، وه‌ کاتێک ده‌دوێت ووشه‌کانی مانایه‌کی گرنگیان هه‌یه‌، زۆربه‌ی کات ته‌نهایه‌، هاورێی که‌مه‌ و هه‌موو کارێک به‌ هه‌وڵدانی تاکی خۆی ده‌کات و کاتێکیش یارمه‌تی که‌سانی تر ده‌دات داوای یارمه‌تیان لێناکاته‌وه‌. سەیت خان   که‌سێکه‌ که‌ به‌کارهێنانی توندوتیژی هه رچیه‌کی بوێت به‌ده‌ستی دێنێت، به‌ڵام ئه‌وتوندووتیژییه وه‌کوو دواهه‌مین کار به‌کارده‌هێنێت کاتێک هیچ چاره‌سه‌رێکی تر له‌ ئارادا نییه‌

سەیت خان  نازانێت که سه‌ری کیژی له‌ ژێر سه‌تڵه‌که‌دایه‌ و به‌نه‌زانییه‌وه‌ کیژی ده‌کوژێت

له‌ دیمه‌نی یه‌که‌می فیلمه‌که‌دا، کاتێک که‌ سەیت خان   ده‌چێته‌ ناو چایخانه‌یه‌که‌وه‌، سێ له‌ که‌سانی ناو چایخانه‌که‌ ده‌ستده‌که‌ن به‌ جنێودان و سوکایه‌تی کردن به‌و به‌ڵام ئه‌و بێده‌نگه‌، ته‌نها کاتێک که‌ یه‌کێک له‌وان ده‌ست درێژ ده‌کاته‌ سه‌ری ئه‌و کاته‌ سەیت خان   به‌ تووندو تیژی په‌لاماریان ده‌دات و لێدانێکیان لێده‌دات که‌ نزیک مردنیان ده‌کاته‌وه‌. ‌هه‌مان شت راسته‌ له‌ باره‌ی کیژێ وه‌، سەیت خان   حه‌وت ساڵانی له‌ژیانی له‌ده‌ستداوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی دۆژمنه‌کانی له‌ناو به‌رێت و کیژێ بێنیت، به‌ڵام کاتێک که‌ هه‌واڵی ئاهه‌نگی کیژێ و ئاغا ده‌بیستێت، سەیت خان   پرسیار له‌ کیژێ ده‌کات که‌ ئه‌و وه‌ یاخود ئاغا هه‌ڵبژێرێت وه‌ ئه‌گه‌ر کیژێ ئه‌و هه‌ڵببژێرێت ئه‌وا سەیت خان   ئاماده‌یه‌ کیژێ ڕزگاربکات له‌ ده‌ستی ئاغا. گه‌رچی کیژێ خۆشه‌ویستی سەیت خانه‌، به‌ڵام بۆئه‌وه‌ی شه‌ره‌فی براکه‌ی و خێزانه‌که‌ی بپارێزێت ، کیژێ بڕیار ده‌دات که‌ شووبکات به‌ ئاغا . سەیت خان   بڕیار ده‌دات که‌ گونده‌که‌ به‌جێبهێڵێت ، له‌وکاته‌دایه‌ که‌ تراجیدی کوشتنتی کیژێ رووده‌دات، تاکه‌ بیرێکی ئه‌و بیری تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌یه‌ گه‌رچی ئه‌وه‌ مردنی ئه‌ویش بێت، وه‌کوو سامۆرایه‌ک ئه‌و ئاماده‌یه‌ بۆ بڕواکه‌ی له‌هه‌موو کاتێکدا بمرێت ، مرۆڤێکه‌ یه‌ک چرکه‌ دووره‌ له‌نێوان نه‌رم و نیانی و تووندو تیژیدا ، وه‌کوو سامۆرایه‌ک چه‌ندان کاتژمێر ده‌توانێت به‌نه‌رم و نیانی ئاهه‌نگی چا لێنان به‌رێوه‌بات پێش ئه‌وه‌ی به‌شداری جه‌نگی تووندو تیژ بکات که‌ چه‌ندان که‌س ده‌کوژێت

وه‌کوو سامۆرایه‌ک ئه‌و ئاماده‌یه‌ بۆ بڕواکه‌ی له‌هه‌موو کاتێکدا بمرێت

فیلمی وێسترن لێکدانه‌وه‌یه‌که‌ وه‌کو په‌ندێک له‌ ڕوی ڕاستی و چه‌وتی دا ، فیلمی سەیت خان  هه‌مان شێوه‌یه‌. فیلمێه‌که‌ له‌ گوندێکدا رووده‌دات دوور له‌ یاسا و داد و شارستانی، شوێنێکه‌ که‌ ژیانی مرۆڤ هه‌رزانه‌، مرۆڤ به‌ یاسای توندوتیژی و ده‌مانچه‌ ده‌ژی و ئه‌وکه‌سانه‌ی که‌ چاکن یان له‌ناوده‌چن وه‌ یان ئه‌وشوێنه‌ به‌جێده‌هێڵن، به‌ڵام پێش ئه‌وه‌ی بڕۆن گۆرانکارییه‌ک له‌و شوێنه‌دا ده‌که‌ن. زۆربه‌ی جار پیاوه‌ خراپه‌کان ده‌سه‌ڵاتداری ئه‌وشوێنانه ن وه‌یان هه‌وڵده‌ده‌ن ده‌سه‌ڵات بگرنه‌ ده‌ست، کۆمه‌ڵێکی زۆردارن که‌ به‌ زمانی توندوتیژی و چه‌ک ده‌دوێن، وه‌ تاکه‌ ڕێگایه‌ک بۆ وه‌ستاندنیان به‌کارهێنانی هه‌مان توندوتیژییه‌ له‌ دژیان بۆ ئه‌وه‌ی به‌ دادپه‌روه‌ری بگه‌یت .چیرۆکێکی لێکدانه‌وه‌یه‌کی په‌ندییه‌ ده‌رباره‌ی  خۆشه‌ویستی، ڕق، خیانه‌تکردن و تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه

کیژێ

‌ وێنه‌گرتن و ده‌رهێنانی سینه‌مای سەیت خان   وه‌کوو فیلمی‌ وێسترن به‌سۆزێکی وێنه‌گی ژینگه‌ی ده‌شت و ده‌ره‌وه‌ گیراوه‌، ژینگه‌ وه‌کوو کاره‌کته‌رێک وایه‌ له‌ فیلمه‌که‌دا. وێنه‌گری ژینگه‌ی وه‌کوو ڕۆژهه‌ڵاتبوون و ئاوابوون، دره‌خت، رووبار. وێنه‌ی ناوچه‌کان زاڵه‌ به‌سه‌ر مرۆڤه‌کاندا، وه‌کوو فیلمه‌ وێسترنه‌کانی ده‌رهێنه‌ری ئه‌مریکی جۆن فۆرد  وێنه ی ژینگه‌ هه‌ستی ده‌روونی ئه‌کته‌ره‌کان پیشانده‌دات، یه‌که‌مین کردار که سەیت خان  ده‌ی کات دوای ئه‌وه‌ی که‌ کیژێ ئه‌و ڕه‌تده‌کاته‌وه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ به‌ته‌نهایی سه‌یری خۆرئاوابوون ده‌کات، ئه‌و ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ژینگه‌. به‌ درێژای فیلمه‌که‌، ئه‌کته‌ره‌کان وێنه‌یان گیراوه‌ به‌ کامێرای نزمی له‌به‌رده‌م ئاسمانێکی گه‌وره‌دا و له‌ پێشه‌وه‌یاندا زه‌وی و دره‌خت و گژوگیایه‌. تاریکی و ناوه‌وه‌ی ناو خانوه‌کان و گونده‌کان ئه‌و شوێنانه‌ن که‌ بڕیاره‌کان و تووندوتیژی ڕووده‌دات، له‌ ناو خانوه‌کان دا‌ ، له‌ ناوه‌ڕاستی گونده‌کان دا، له‌ ناو ژیرزه‌مینه‌کان دا  ئه‌و شوێنانه‌نن که‌ مرۆڤه‌کان هه‌سته‌کانیان ده‌شارنه‌وه‌ ، به‌ پێچه‌وانه‌ی به‌سۆزی وێنه‌گری ژینگه‌ و ده‌شت و ده‌ر که‌ مرۆڤه‌کان سه‌ربه‌ستن تیای دا.

مرۆڤ به‌ یاسای توندوتیژی و ده‌مانچه‌ ده‌ژی و ئه‌وکه‌سانه‌ی که‌ چاکن یان له‌ناوده‌چن وه‌ یان ئه‌وشوێنه‌ به‌جێده‌هێڵن

له‌ شه‌ره‌ ده‌مانچه‌ی کۆتای سەیت خان  دا کارتێکردنی فیلمی ئەکیرا کوراساوە و فیلمه‌کانی سێرجیۆ لیۆنی له‌سه‌ر گۆنای دا دیاره‌. شه‌ڕه‌ده‌مانچه‌یه‌کی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌یه‌ که‌ وه‌کو کۆتای یۆجۆمبۆ ی ئەکیرا کوراساوایه‌، کاتێک که‌ تۆشیرۆ میفۆنی ده‌گه‌رێته‌وه‌ گونده‌که‌ بۆ تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌، وه‌ کۆتای فیلمی‌ وێسترن ی جۆن فۆرد و سیرجیۆ لیۆنی که‌ کاره‌کته‌ره‌کان له‌ ناوجه رگه‌ی چۆڵی گونده‌کاندا‌ به‌ ته‌نیا ده‌مێننه‌وه‌ بۆ شه‌ڕکرد‌ن. جیاوازی ئه‌وه‌یه‌ که‌ له‌ سینه‌مای گۆنای کۆتای فیلمه‌کان کۆتاییه‌کی تراجیدییه‌ و پاڵه‌وانه‌که‌ به‌ مردن کۆتای دێت، هه‌مان رووده‌دات له‌ فیلمی ئاجیت و سوروو و ئاچی دا. به‌ پێچه‌وانه‌ی سینه‌مای جۆن فۆردو ئەکیرا کوراساوا و سیرجیۆ لیۆنی ‌ که‌ له‌ کۆتای فیلمی یۆجۆمبۆ  و خۆشەویستم کلامینتاین و ترالیجی پیاوی بێناو  کاره‌کته‌ره‌که‌ ئه‌و ناوچه‌یه‌ به‌جێ ده‌هێڵێت و به‌ هیوایه‌کی تازه‌وه‌ فیلمه‌که‌ کۆتای دێت، دنیای گۆنای دنیایه‌کی تراجیک و ڕه‌شبینه‌ و هیوای تیدانیه‌. له‌ کۆتای فیلمه‌که‌ دا ،سەیت خان  وه‌کوو پاڵه‌وانێکی ئه‌فسانه‌ی لێدێت، چه‌ندان جار فیشه‌کی به‌رده‌که‌وێت، به‌ڵام یه‌ک له‌ دوای یه‌ک پیاوه‌کانی ئاغا له‌ناوده‌بات، به‌ له‌شێکی پڕله‌گوله‌وه‌ به‌ دوای ئاغادا ده‌که‌وێت تاکوو له‌ هه‌مان چاڵدا که‌ کیژێ تێدا کوژرا ،ئاغا ده‌کوژێت، حه‌زی ئه‌و به‌ تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ به‌ره‌ و ئه فسانه‌ی ده‌بات. به‌ڵام فیلمه‌که‌ لێره‌دا کۆتای نایه‌ت، به‌ له‌شی پڕ له‌ گوله‌وه‌ بۆ دواهه‌مین جار هه‌وڵده‌دات به‌ره‌و گۆری کیژێ بڕوات، به‌ مۆنتاجێکی سۆزی و وینه‌گرتنێکی هۆنراوه‌یانه یی ژینگه‌و ده‌شت و ده‌ر‌ ، سەیت خان  ده‌ڕوات و ده‌ڕوات، به‌ڵام له‌ ناوه‌ڕاستی مه‌ره‌زه‌ی برنج داو  له‌ ناو ڕوبارێکدا ده‌مرێت، چه‌ند هه‌نگاوێک دوور له‌ گۆری کیژێوە، ئه‌و ناتوانێت بگات به ‌کیژی.  له‌ کۆتای فیلمه‌که‌دا چی ماوه‌ته‌وه‌ له‌  سەیت خان ؟ ئه‌وچه‌پکه‌ گوڵه‌ی که‌ به‌ده‌ستییه‌وه‌یه‌ له‌ ده‌ستی ده‌ڕوات، شه‌پۆلێكی به‌هێزچه‌پکه‌ گوڵه‌که‌ پارچه‌ پارچه‌ ده‌کات و کامێراکه‌ له‌گه‌ڵی ده‌روات تاکوو دیارنامێنێت، له‌وکاته دا کامـێراکه‌ به‌رزده‌بێته‌وه‌ و رووباره‌که‌ پیشان ده‌دات که‌ به‌رده‌وامه‌ له‌ ڕۆیشتن وه‌ پۆلێک باڵنده‌ به‌ ئاسماندا کۆچ ده‌که‌ن، راسته‌ خۆشه‌ویتی سەیت خان   و کیژێ به‌ تراجیدی کۆتای هات، به‌ڵام کامێرای گۆنای پێمان ده‌ڵێت ژیان به‌رده‌وامه‌، ژیان به‌رده‌وامه‌ له‌ ڕۆیشتن له‌ ناوه‌ڕاستی تراجدیدا

به‌ له‌شی پڕ له‌ گوله‌وه‌ بۆ دواهه‌مین جار هه‌وڵده‌دات به‌ره‌و گۆری کیژێ بڕوات

……………………………………………………………………………………………………………………..

چامبه‌ری 666 نووسینی: Wim Wenders وه‌رگێرانی كارزان كاردۆزی

Umutsuzlar (Yilmaz Guney, 1971)

کا تێک گه‌یشتمه‌ شاری کان ، چه‌ند پرسیارێکم بۆ هاوڕێ ده‌رهێنه‌ره‌کانم هه‌ بوو . له‌ ژووری ٦٦٦ دا له‌ هۆتێلی مارتینێزدا  دا  کامێرایه‌کی ١٦ میلیمێتر  دا نا بوو ، مایکرۆ فۆنێک و ناگرا یه‌ک ، وه‌ هه‌روه‌ ها ته‌له‌ فیزیۆنێک به‌ بێده‌نگی دانرا بوو .  کورسیه‌ک و مێزێک و وه‌ له‌ سه‌ر مێزه‌ که‌ یه‌ک په‌ڕه‌ دانرابوو  که‌ پرسیاره‌ کانی منی تێدابوو . ده‌رهێنه‌ ره‌کان به‌ ئاره‌ زوی  خۆیان ده‌ یانتوانی وێنه‌ وه‌ یان ده‌نگی خۆیان تۆمار بکه‌ن و وه‌ڵامی پرسیاره‌ کانم بده‌نه‌ وه‌

Yilmaz Guney at Cannes

پرسیاره‌که‌م  ئه‌مه‌ بوو : زۆربه‌ی فیلمی ئێستا وا پێکهاتوه‌ که‌ وه‌ کو بۆ ته‌له‌فیزیۆن به‌رهه‌مهێنرا بێت له‌ ڕوی ڕوناکی و   چوارگۆشه‌یی و بابه‌تی ، وه‌ کو وایه‌ شێوه‌ی به‌رهه‌مهێنانی ته‌له‌فیزیۆنی به‌سه‌ر سینه‌مادا زاڵبوبێت . چه‌ندان له‌ فیلمه‌ تازه‌ کان هیچ راستگۆییه‌کی ژیانیان تێدانیه‌ ، وه‌کو وایه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی سینه‌مادا ژیان نه‌بێت چیرۆکی لێباسبکه‌ین .  چه‌ند فیلمێکی گه‌وره‌و گران له‌ سه‌ر شانی فیلمی هونه‌ری به‌رهه‌م ده‌هێنرێت ، وه‌ زۆربه‌ی فیلمه‌ کان ێستا له‌ سه‌ر کاسێت په‌یدا ده‌کرێت ، زۆر له‌ بینه‌ران  له‌ ماڵه‌وه‌ سه‌یری فیلم ده‌که‌ن ، پرسیاره‌که‌م ئه‌مه‌یه‌ ” ئایا سینه‌ما به‌ره‌و  زمانێکی مردن ده‌ڕوات ؟ هونه‌رێکه‌ که‌ به‌ره‌و نه‌ مانده‌چێت ؟ ” دوێنێ چوم ده‌رهێنه‌رێک ببینم که‌ نه‌ی توانی بێته‌ ئه‌م ژوره‌وه‌ ، ‌ده‌وڵه‌تی تورکیا داوای له‌ فه‌ڕه‌نسا کردوه‌ که‌ ئه‌و بگرن و بیگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ تورکیا ، له‌به‌ر ئه‌مه‌ ئه‌و نه‌یتوانی شوێنی نیشته‌جێبونه‌که‌ی به‌ جێبهێڵێت . بۆ وه‌ڵامی پرسیاره‌که‌م ئه‌مه‌ وه‌ڵامه‌که‌ی بوو ، بێژه‌ره‌که‌ یه‌ڵماز گۆنه‌یه‌

Yol

یەڵماز گۆنەی: سینه‌ ما دوو ڕووی هه‌یه‌ ، بازرگانی و ‌هونه‌ری ، وه‌ هیچ یه‌کێکیان به‌ بێ ئه‌وه‌ی تر نابێت . بۆ ئه‌وه‌ی به‌ بینه‌ر بگه‌ین ده‌ بێت بزانین ئه‌وان کێن و چیان ده‌ وێت ،سینه‌مای بازرگانی ده‌ بێت به‌ وه‌ وه‌ خه‌ریک بێت چونکه‌ پێداویستی و  خوازی  کڕیار و بینه‌ران به‌رده‌وام له‌ گۆڕاندایه‌ . ئه‌رکی سینه‌مای هونه‌ری ئه‌وه‌یه‌ که‌ له‌  گۆڕانی سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی دا بڕوانێت له‌ گه‌ڵ گۆڕانی هه‌ست و بیرکردنه‌وه‌ی بینه‌ران . سینه‌مای هونه‌ر چیرۆکی ڕاستیانه‌ ده‌ به‌خشێت به‌ بینه‌ران ، سینه‌مای بازرگانی چیرۆک ده‌دات به‌ بینه‌ران بۆ پاره‌ په‌یاکردن

Agit (Yilmaz Guney, 1972)

کاتێک ده‌رهێنه‌رێکی گه‌نج له‌گه‌ڵ به‌رهه‌مهێنه‌رێکی سه‌رمایه‌داردا ئیش ده‌کات ، ئه‌ وسه‌ربه‌ستیه‌ی  که‌ هه‌یه‌تی له‌ده‌ستی ده‌چێت . چه‌ند پێوانه‌یه‌ک و یاسای تایبه‌تی ده‌درێتێت بۆ ئه‌وه‌ی ئیشی تێدا بکات ، ئه‌و ده‌بێته‌ به‌شێک له‌ سینه‌مایه‌کی بازرگانی و بێتام له‌جیاتی سینه‌مایه‌کی هونه‌ری که‌هیوا و ئومێد بدات به‌ بینه‌ران، تراژیدی سینه‌ما ئه‌مه‌‌یه، هیوای تاکی هونه‌رمه‌ند به‌رامبه‌ر به‌ سینه‌ما

Agit

چامبه‌ری ٦٦٦ فیلمێکی دۆکۆمێنتارییه‌  له‌ لایه‌ن ده‌رهێنه‌ری گه‌وره‌ی ئه‌ڵمانیه‌وه‌ وێم وێندەر  له‌ ساڵی ١٩٨٢ دا به‌رهه‌م هێندراوه‌ .فیلمه‌که‌ پێکهاتوه‌ له‌ چاو پێکه‌وتنی چه‌ندان له‌ گه‌وره‌ ده‌رهێنه‌رانی جیهان که‌ ئه‌و ساڵه‌ له‌ ڤیستیڤاڵی کان دا فیلمیان هه‌بوو له‌ وانه‌ فاشبێندەر، ھێرزۆگ، ئەنتۆنیۆنی، گۆدارد، مۆنتی ھیلمان و ھتد…

Advertisements

About Karzan Kardozi

Just another cinephile writing about Life and nothing more......
This entry was posted in Art and Literature, Culture, Film Review, Kurdish - نووسینی کوردی and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

One Response to Yilmaz Güney: سەید خان – یەڵماز گونەی ، ١٩٦٨ \ ژووری ٦٦٦

  1. Pingback: Yilmaz Guney: The Ugly King | The Moving Silent

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s